Fluvoksamina, lek przeciwdepresyjny dostępny od lat i stosunkowo tani, może być jednym z pierwszych potwierdzonych naukowo środków łagodzących wyniszczające zmęczenie u osób z long COVID. Wyniki randomizowanego badania klinicznego, w którym wzięło udział 399 dorosłych, opublikowano w lipcu 2026 roku w czasopiśmie „Annals of Internal Medicine”.
Czym jest long COVID i dlaczego zmęczenie jest tak trudne do leczenia?
Long COVID, czyli zespół objawów utrzymujących się przez co najmniej trzy miesiące po ostrej infekcji SARS-CoV-2, dotyka według szacunków około 65 milionów ludzi na całym świecie. Zmęczenie jest jednym z najczęstszych i najbardziej upośledzających objawów – u części chorych uniemożliwia pracę, opiekę nad rodziną i codzienne funkcjonowanie. Mimo skali problemu, do tej pory brakowało leków, których skuteczność potwierdzono by w rygorystycznych badaniach klinicznych.
Większość zaleceń dla pacjentów opierała się na strategiach wspomagających, takich jak stopniowe zwiększanie aktywności (tzw. pacing) i leczenie poszczególnych dolegliwości. Badanie opublikowane w Annals of Internal Medicine może to zmienić.
Jak działa fluvoksamina i co wykazało badanie?
Fluvoksamina to lek z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), stosowany głównie w leczeniu depresji i zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. W badaniu REVIVE-TOGETHER, prowadzonym przez naukowców z McMaster University w Kanadzie oraz ośrodków w Brazylii i Stanach Zjednoczonych, uczestnicy przyjmowali fluvoksaminę, metforminę (lek przeciwcukrzycowy) lub placebo przez 60 dni.
Prof. Edward Mills, główny autor badania, wyjaśnia: „Fluvoksamina wykazała spójne i znaczące korzyści, a ponieważ jest już szeroko stosowana i dobrze poznana, ma wyraźny potencjał do zastosowania klinicznego”. Analiza statystyczna wykazała 99-procentowe prawdopodobieństwo, że fluvoksamina była skuteczniejsza od placebo w redukcji zmęczenia. Uczestnicy zgłaszali również poprawę jakości życia w kilku wymiarach.
Metformina, która we wcześniejszych badaniach zmniejszała ryzyko rozwoju long COVID, jeśli była podawana w ostrej fazie infekcji, w tym badaniu nie przyniosła korzyści osobom z już istniejącym zmęczeniem.
Dla kogo fluvoksamina może być opcją?
Badacze podkreślają, że fluvoksamina nie jest lekiem na wszystkie objawy long COVID. Schorzenie to ma wiele twarzy – obejmuje problemy neurologiczne, oddechowe, sercowo-naczyniowe i metaboliczne. Lek wydaje się obiecujący przede wszystkim w przypadku uporczywego zmęczenia.
„To badanie daje klinicystom pierwsze silne dowody na istnienie leku, który pomaga zmniejszyć zmęczenie w long COVID. Pacjenci chcą czegoś, co mogą wypróbować już dziś – a to odkrycie przybliża nas do tej rzeczywistości” – komentuje Jamie Forrest, współautor badania z University of British Columbia.
Należy jednak pamiętać, że fluvoksamina jest lekiem wydawanym na receptę i nie powinna być stosowana bez konsultacji z lekarzem. Może wchodzić w interakcje z innymi lekami i powodować skutki uboczne, takie jak nudności, bezsenność czy zaburzenia seksualne.
Jakie są ograniczenia badania?
Mimo obiecujących wyników, badanie ma pewne ograniczenia. Uczestnicy pochodzili wyłącznie z Brazylii, co może wpływać na możliwość uogólnienia wyników na inne populacje. Okres obserwacji wynosił 60 dni – nie wiadomo, czy efekty utrzymują się dłużej. Ponadto, jak zaznaczają sami autorzy, potrzebne są dalsze badania, aby określić, którzy pacjenci odnoszą największe korzyści, dlaczego lek działa i czy można go łączyć z innymi terapiami.
Naukowcy zastosowali zaawansowany, adaptacyjny projekt badania, który pozwolił na wcześniejsze zakończenie grupy terapeutycznej, gdy dowody stały się wystarczająco jasne. Dr Gilmar Reis, główny autor, tłumaczy: „Zastosowano wyrafinowany, adaptacyjny projekt, który pozwolił na wyciągnięcie wniosków szybciej niż w tradycyjnych badaniach – innowacja projektowa równie ważna jak same wyniki”.
Co to oznacza dla pacjentów?
Dla osób zmagających się z przewlekłym zmęczeniem po COVID-19 pojawia się realna, oparta na dowodach opcja terapeutyczna. Fluvoksamina jest lekiem znanym, niedrogim i dostępnym w wielu krajach. Jeśli lekarz uzna, że może być odpowiednia, pacjent ma szansę na poprawę jakości życia.
Nie oznacza to jednak, że każdy powinien po nią sięgać. Decyzję o leczeniu należy podjąć wspólnie z lekarzem, po uwzględnieniu indywidualnego stanu zdrowia, innych przyjmowanych leków i ewentualnych przeciwwskazań. Long COVID to złożony problem, a fluvoksamina jest tylko jednym z elementów układanki – ważnym, ale nie jedynym.
Osoby, które podejrzewają u siebie long COVID i odczuwają uporczywe zmęczenie, powinny skonsultować się z lekarzem rodzinnym. Specjalista może ocenić, czy objawy pasują do obrazu long COVID, wykluczyć inne przyczyny (np. niedoczynność tarczycy, anemię) i – jeśli uzna to za zasadne – rozważyć włączenie fluvoksaminy.
