Ponad 770 tys. przedsiębiorców dostało już od ZUS zwrot nadpłaconej składki zdrowotnej za 2025 rok. Łączna kwota przekroczyła 1,26 mld zł. Dla osób, które dopiero zaczynają myśleć o emeryturze, ta informacja może być sygnałem, że warto przyjrzeć się swoim rozliczeniom - nadpłata, zamiast trafić na konto, mogła zostać automatycznie zaliczona na poczet zaległości. Ale jest też inna lekcja: regularne sprawdzanie składek i świadome decydowanie o nadwyżkach to nawyk, który procentuje na lata, zwłaszcza gdy celem jest spokojna emerytura.
Nadpłata składki zdrowotnej - skąd się bierze i co z nią zrobić?
Z danych ZUS wynika, że roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025 rok złożyło prawie 2,56 mln płatników, czyli 92,1 proc. zobowiązanych. Aż 76,7 proc. z nich wykazało nadpłatę. Łączna kwota nadpłat przekroczyła 2,13 mld zł. Jak podaje Bankier.pl, powołując się na komunikat ZUS, przedsiębiorcy, którzy mieli nadpłatę, mogli do 1 czerwca złożyć wniosek o jej zwrot. Skorzystało z tego ponad 821 tys. płatników, a łączna kwota objęta wnioskami wyniosła niemal 1,37 mld zł.
Zakład obsłużył już ponad 99,6 proc. wniosków, przekazując zwroty 770,8 tys. płatników na kwotę blisko 1,26 mld zł. W przypadku osób, które miały zadłużenie lub nienależnie pobrane świadczenia, nadpłata została rozliczona na poczet istniejących należności - dotyczyło to ponad 47 tys. płatników, a wartość takich rozliczeń przekroczyła 99 mln zł. ZUS przypomina, że obsługa pozostałych wniosków zakończy się najpóźniej do 3 sierpnia 2026 r.
Dla kogoś, kto planuje emeryturę, nadpłata składki zdrowotnej to nie tylko chwilowa gotówka. To także okazja, by zastanowić się, czy te pieniądze nie mogłyby pracować na przyszłość - na przykład jako dodatkowa wpłata na Indywidualne Konto Emerytalne (IKE) lub Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE).
Jak nadpłata składki może wesprzeć twoje cele emerytalne?
Wielu przedsiębiorców traktuje nadpłatę jako „bonus”, który szybko wydaje. Tymczasem, jeśli nie masz pilnych długów, warto rozważyć przeznaczenie tych środków na długoterminowe oszczędzanie. Nawet kilkaset złotych rocznie, regularnie odkładane na IKE lub IKZE, może po kilkunastu latach zrobić znaczącą różnicę w wysokości twojej emerytury.
Z danych ZUS wynika, że nie wszyscy przedsiębiorcy, którym przysługiwała nadpłata, złożyli wniosek o jej zwrot. W takich przypadkach Zakład rozlicza środki na koncie płatnika. W tym roku dotyczy to ok. 1,1 mln przedsiębiorców, a łączna kwota nadpłat przeznaczonych do rozliczenia wyniosła ponad 762,8 mln zł. Zakład rozliczył już 99 proc. tej kwoty - większość środków poszła na pokrycie zaległości z tytułu składek lub nienależnie pobranych świadczeń.
To pokazuje, że jeśli nie podejmiesz świadomej decyzji, twoje pieniądze mogą zostać wykorzystane w sposób, który niekoniecznie jest dla ciebie najkorzystniejszy. Dlatego warto co roku sprawdzać rozliczenie składki zdrowotnej i - jeśli pojawi się nadpłata - zdecydować, czy nie lepiej przeznaczyć ją na cele emerytalne.
IKE i IKZE - jak działają i dlaczego warto je rozważyć?
Indywidualne Konto Emerytalne (IKE) i Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE) to dobrowolne formy oszczędzania na emeryturę, które oferują korzyści podatkowe. W przypadku IKE wypłata środków po osiągnięciu wieku emerytalnego jest zwolniona z podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki). IKZE z kolei pozwala na odliczenie wpłat od dochodu w roku podatkowym, co obniża bieżący podatek dochodowy.
Oba rozwiązania są dostępne dla każdego, kto ma ukończone 16 lat (w przypadku IKE) lub 18 lat (IKZE). Można je prowadzić w bankach, domach maklerskich, towarzystwach funduszy inwestycyjnych lub zakładach ubezpieczeń. Wpłaty na IKE i IKZE są limitowane - w 2026 roku limit dla IKE wynosi 8 403 zł, a dla IKZE 6 402 zł (dla osób nieprowadzących działalności gospodarczej).
Dla przedsiębiorcy, który otrzymał nadpłatę składki zdrowotnej, wpłata na IKZE może być szczególnie opłacalna, ponieważ zmniejsza podstawę opodatkowania. Jeśli twoja nadpłata wyniosła na przykład 1000 zł, wpłacając ją na IKZE, możesz odzyskać część podatku - w zależności od progu podatkowego będzie to od 12 do 32 proc. tej kwoty.
PPK - pracowniczy plan kapitałowy jako uzupełnienie emerytury
Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) to kolejne narzędzie, które warto wziąć pod uwagę, zwłaszcza jeśli jesteś osobą zatrudnioną na etacie. PPK są finansowane przez pracownika, pracodawcę i państwo. Podstawowa wpłata pracownika wynosi 2 proc. wynagrodzenia, pracodawcy - 1,5 proc., a państwo dodaje jednorazowo 250 zł (tzw. wpłata powitalna) oraz corocznie 240 zł (dopłata roczna).
W przeciwieństwie do IKE i IKZE, środki zgromadzone w PPK można wypłacić w dowolnym momencie, ale wcześniejsza wypłata wiąże się z utratą części dopłat od państwa i pracodawcy. Po osiągnięciu 60. roku życia możesz wypłacić 75 proc. zgromadzonych środków jednorazowo, a pozostałe 25 proc. w ratach przez kolejne lata.
PPK to rozwiązanie, które wymaga systematyczności, ale daje też pewną elastyczność. Jeśli masz nadpłatę składki zdrowotnej, możesz rozważyć zwiększenie wpłat na PPK - w ramach limitu (maksymalnie 4 proc. wynagrodzenia).
Jak sprawdzić, czy nadpłata składki zdrowotnej trafiła na twoje konto?
Jeśli jesteś przedsiębiorcą i składałeś roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025 rok, warto sprawdzić, czy nie przysługuje ci zwrot. Możesz to zrobić, logując się na swoje konto w ZUS (Platforma Usług Elektronicznych - PUE ZUS). W zakładzie „Rozliczenia” znajdziesz informację o ewentualnej nadpłacie lub niedopłacie.
Jeśli złożyłeś wniosek o zwrot, a pieniądze jeszcze nie wpłynęły, ZUS zapewnia, że obsługa wszystkich wniosków zakończy się najpóźniej do 3 sierpnia 2026 r. Jeśli nie złożyłeś wniosku, a nadpłata została rozliczona na poczet zaległości, możesz sprawdzić, jakie należności zostały pokryte.
Pamiętaj, że nadpłata składki zdrowotnej to twoje pieniądze. Nawet jeśli nie masz długów, warto świadomie zdecydować, co z nimi zrobić. Możesz je wydać, odłożyć na „czarną godzinę” lub - co może być najkorzystniejsze w dłuższej perspektywie - przeznaczyć na cele emerytalne.
Ostrożne wnioski - co możesz zrobić już dziś?
Informacja o nadpłacie składki zdrowotnej to dobry pretekst, by przyjrzeć się swoim finansom i pomyśleć o przyszłości. Nie chodzi o to, by od razu podejmować pochopne decyzje, ale by sprawdzić, czy twoje pieniądze pracują na ciebie, czy może gdzieś „utknęły” w systemie.
Jeśli masz nadpłatę, rozważ jej przeznaczenie na IKE, IKZE lub PPK. Każde z tych rozwiązań ma swoje zalety i ograniczenia, a wybór zależy od twojej sytuacji zawodowej, dochodów i celów. Zanim podejmiesz decyzję, skonsultuj się z doradcą finansowym lub księgowym - warunki poszczególnych produktów mogą się różnić w zależności od twojego przypadku.
Pamiętaj też, że regularne sprawdzanie rozliczeń z ZUS i świadome zarządzanie nadwyżkami to nawyk, który buduje finansowe bezpieczeństwo na lata. Im wcześniej zaczniesz myśleć o emeryturze, tym więcej czasu masz na spokojne i przemyślane oszczędzanie.
